Pazartesi , Mayıs 20 2024
Flaş Haber

CÜMLE TÜRLERİ

  I.YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER

1. İsim Cümlesi: Yüklemi isim ya da isim soylu bir sözcük olan cümlelere denir.
     Sorusunun doğru cevabı bu değil.

Dünkü toplantıda siz  de yoktunuz.

Dershanenin en yakışıklı öğretmenidir.

2. Fiil Cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir.
    Sabahları, kahvaltı yapmadan evden çıkmam.

Eskişehir’deki annesini ziyaretten dönüyordu.

Sinemaya gitmeyi çok seviyor.

 

II.YÜKLEMİNİN YERİNE (ÖGE DİZİLİŞİNE) GÖRE  

      CÜMLELER
1. Kurallı Cümle:
Yüklemi sonda olan cümlelerdir.
       Bu renkler üzerinde gezinen hayallerimdi.

Beni hayallerimin bittiği yere asın.

  1. Kuralsız (Devrik) Cümle: Yüklemi sonda olmayan cümlelerdir. 

Hatırlarım seni gezdiğim bu sahilde.
Caddeler her zaman temizdir Eskişehir’de.

3. Eksiltili Cümle:
Asıl öğelerinden biri olan yüklemi düşmüş olan cümlelerdir. Herkes tarafından bilinen yüklem söylenmez.
     Üzgünüm ama onu… ( bulamıyorum)

İkisi de öyle iyi, öyle dost canlısı insanlar ki… (onları çok seviyorum)

    

III.ANLAMLARINA GÖRE  CÜMLELER

1.Olumlu Cümle: Yüklemin belirttiği anlamın olduğunu, yapıldığını, gerçekleştiğini belirten cümlelerdir.

Sadece  ayran içmek istiyorum.

Her zaman bakımlıdır,Sergül.

Söyleyeceklerimi dikkatle dinler misin?

2. Olumsuz Cümle: Yüklemin belirttiği anlamın olmadığını, yapılmadığını, gerçekleşmediğini belirten cümlelerdir. Fiil cümlelerinde olumsuzluk “-me”, ekiyle; isim cümlelerinde olumsuzluk “yok”, “değil” sözcüğüyle ya da     “-siz”  ekiyle yapılır.
Zaman bir türlü geçmiyor.

Hava soğumuştu ama yağmur yağmamıştı.

Seyitgazi‘ye giden yol, bu değildi.

3.Soru Cümlesi: Bir istekte bulunmak veya bir durumu öğrenmek amacıyla kurulan cümlelerdir. Yanıt gerektirmeyen soru cümleleri de vardır:

    Kim dinler onu? (Sözde soru cümlesi)

Gönlüm,derdimi sana nasıl anlatayım? (Sözde soru cümlesi)
Masadaki bardağı bana uzatabilir misin? (Gerçek soru cümlesi)

Akşamki tiyatro nasıldı? (Gerçek  soru cümlesi)

4.Ünlem Cümlesi: Sevinç, acı, hüzün, korku, şaşkınlık gibi duygulanmalar ve heyecanlanmalarda ünlemlerle kurulan cümlelerdir.
    Aman Allah’ım, bu da ne!
Of, yeter artık!
Ay, elim acıdı!

 

IV.YAPILARINA GÖRE  CÜMLELER

1.Basit Cümle: İçinde bir tek yargı, dolayısıyla bir tek yüklem olan cümlelere denir.

Sizin tek görevin çalışmaktır.

Bisikletimi tamir eder misin?

2.Birleşik Cümle: İçinde birden fazla yargısı bulunan cümlelerdir. Birleşik cümleler şunlardır:
a. Girişik (Asıl) Birleşik Cümle: Yan cümleleri fiilimsilerle kurulan cümlelerdir. Yan cümle, temel cümlenin bir öğesidir.
Merdivenleri hızla çıkan Sergül, nefes nefese kalmıştı.

b. İçice Birleşik Cümle: Temel cümleyle birlikte içinde başka bir konuşma cümlesi bulunan birleşik cümlelerdir.
Ağabeyim, “Her iş zamanında yapılmalıdır.” diyor.

c.Koşullu Birleşik Cümle: Yan cümlesi şart kipiyle çekimlenmiş cümlelerdir. Bu yan cümleler genellikle temel cümlenin zarf tümleci olurlar.

Anlatacağın öykü güzel değilse kimse dinlemez.

d.Ki’li Birleşik Cümle: “ki” bağlacının bağladığı cümlelerdir.
Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.

 

e.Mi’li Birleşik Cümle: “mi” edatının bağladığı cümlelerdir.
Kardeşin geldi mi yemeğe oturabiliriz.

3.Sıralı Cümle: Virgül (,), noktalı virgül (;)işaretleriyle birbirine bağlanan, birden fazla yargı bildiren cümlelerdir. Bu tür cümlelerde her cümlenin kendi içinde öğeleri vardı

Her sabah erken kalkar, kahvaltısını eşiyle birlikte yapar; işine huzurlu bir şekilde giderdi.

4.Bağlı  Cümle: Bağlaçlarla birleştirilen ve içinde birden fazla yargısı olan cümlelerdir.
Biz top oynuyorduk ;fakat onlar keyifsizce oturuyordu.

     *Arasözlü (Ara Cümleli) Cümle: Kuruluşunda ara söz bulunan cümlelerdir.
O gün, pikniğe gittiğimiz gün, çok mutluydum.

 

* İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Hakkında Hasan Hüseyin KÖKEN

3 Ocak 1958'de Eskişehir Seyitgazi'de doğdu. İlkokul,ortaokul ve Liseyi Eskişehir'de,Yüksek öğrenimini Eskişehir ve İstanbul'da tamamladı.Eskişehir Eğitim Enstitüsü'den 1980'de mezun oldu. 1991'de Anadolu Üniveritesi Açık Öğretim Fakültesi'nde lisans tamamladı.Giresun Bulancak Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği (1980-1986),Kastamonu Tosya Endüstri Meslek Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği ve Müdür Başyardımcılığı (1986-1990), Sakarya Geyve Alifuatpaşa Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği (1990-1993), Sakarya Ozanlar Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği (1993-1995), Sakarya Özel Tansel Lisesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği (1995-1998), Sakarya Özel Tansel Dershanesi Türkçe Öğretmenliği ve Kurum Müdürlüğü (1998-1999), Ankara Birikim Dershanesi Türkçe Öğretmenliği (1999-2000), Ankara Bilge 2000 Dershanesi Türkçe Öğretmenliği (2000-2002), Ankara Çubuk Dershanesi Türkçe Öğretmenliği (2003-2005), Ankara Seviye Dershanesi -Ankara Polatlı Sistem Dershanesi Türkçe Öğretmenliği (2005-2007), Ankara Dershanelerinde Türkçe Öğretmenliği, Yöneticilikler. (2007-2011), Kocaeli İzmit American Life MEB Danışmanlığı (2011-...)

Ayrıca Kontrol Et

ÖDEV TESTİ 7

1. Aşağıdaki dizelerin hangisi sıralı cümle değildir? A) Güzel an durmaz Ayşecik; ah, zaman eskir! …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir